Okusoma kw'abaana abato mu myaka egisooka

Lwaki Okusoma kw’abaana abato Kuli Kwekisikiriza?

Okusoma kw’abaana abato mu myaka egisooka kuli kwekisikiriza nnyo kubanga kuteekawo amasingira ag’amaanyi agasobozesa omwana okukula obulungi. Mu myaka gino egisooka, obwongo bw’omwana buba bukyali bwa lwatu nnyo okuyiga ebintu ebipya n’okukola enkolagana n’ebintu ebirala. Kino kiyamba omwana okweyongerako mu ngeri ey’okutegeera, okwogera, okuteeka ebirowoozo mu nkola, n’okutegeera abalala. Okusoma kuno kugabira omwana obukugu obwetaagisa mu bulamu bwe obw’okusoma obw’omu maaso n’okumuteekateeka okubeera omuntu ow’omugaso mu kitundu kye.

Okukula kw’Omwana n’Enkola y’Okuyigiriza

Okukula kw’omwana kugabanyizibwamu ebitundu eby’enjawulo okuli okukula mu bwongo, mu mubiri, mu kutegeera abalala, n’okuteeka ebirowoozo mu nkola. Enkola y’okuyigiriza (pedagogy) mu kusoma kw’abaana abato eyolekera nnyo ku kuyiga okuyita mu kuzannya, okunoonyereza, n’okukola ebintu mu ngeri ey’obutonde. Abayigiriza bakozesa enkola ez’enjawulo okuyamba omwana okuyiga mu ngeri emusanyusa n’emuwa omukisa okwetegereza ebintu. Okutegeera engeri omwana gy’akulaamu kikulu nnyo eri omuyigiriza okusobola okumuwa ebyetaagisa okuyiga n’okukula obulungi.

Pulogulaamu y’Okusoma n’Obukugu bw’Omuyigiriza

Pulogulaamu y’okusoma (curriculum) ey’abaana abato eba eteeketeeke okusobola okuyamba omwana okukula mu buli kintu. Pulogulaamu eno erimu ebintu eby’enjawulo gamba ng’okuyiga ennyimba, eby’emizannyo, eby’obutonde, n’okuyiga okwogera n’okuwandiika. Obukugu bw’omuyigiriza bulimu okuba n’obugumiikiriza, okumanya engeri y’okukolagana n’abaana abato, n’okumanya eby’okuyigiriza. Omuyigiriza w’abaana abato abeera akola omulimu gwa maanyi nnyo mu bulamu bw’omwana, ng’amulungamya mu kuyiga n’okumuteekateeka obulamu obulungi obw’omu maaso.

Obukuumi n’Obuyigirize mu Ssomero lya Baana Abato

Obukuumi bw’omwana n’okuba n’ekifo ekimuwa essanyu kikulu nnyo mu ssomero lya baana abato. Abayigiriza bakola kyonna ekisoboka okuteekawo ekifo ekitebenkevu ekisobozesa omwana okuyiga n’okukula obulungi. Ekifo ekirungi ekirimu obukuumi kiyamba abaana okwetegeera, okukolagana n’abalala, n’okukula mu ngeri ey’ebiteeso. Okuyiga n’obukuumi bigenda mu maaso awamu, nga buli kimu kiyamba ekirala. Okuyiga okuteeka ebirowoozo mu nkola n’okukolagana n’abalala bitandikira mu myaka gino egisooka, nga biyambibwako abayigiriza abakuguse.

Ebyokunoonyereza ku Masingira g’Okusoma Kw’abaana Abato

Ebyokunoonyereza bingi biraga nti okuteeka ssente mu kusoma kw’abaana abato kulina emigaso emingi nnyo egy’ekiseera ekiwanvu. Abaana abafuna okusoma kuno mu myaka egisooka bakola bulungi mu masomero, bakula obulungi mu kutegeera abalala, era baba n’obulamu obulungi. Ebyokunoonyereza bino biraga nti okuteekawo amasingira amanywevu mu kusoma kw’abaana abato kiyamba nnyo abaana abato okukula n’okubeera abantu abawanguzi mu ggwanga. Era kiyamba okukendeeza ku bizibu by’omu ggwanga eby’ekiseera ekiwanvu.

Okwagala Okuyigiriza n’Okukula kw’Abayigiriza

Okuyigiriza abaana abato kwetaaga okwagala okw’amaanyi n’okwagala okuyamba abaana okukula. Omuyigiriza w’abaana abato alina okubaako obukugu obw’enjawulo, nga buno abufunira mu kusoma n’okwetaba mu nkola z’okuyigiriza eza buli kiseera. Okukula kw’abayigiriza mu bwakalabirizi kikulu nnyo okusobola okubasobozesa okuyigiriza abaana mu ngeri ey’omulembe n’okubawa ebyetaagisa okukula obulungi. Okuyiga okw’ekiseera ekiwanvu kukulu nnyo eri buli muyigiriza, naddala mu ngeri y’okukula kw’abaana abato n’enkola z’okusoma ez’omulembe.

Okusoma kw’abaana abato mu myaka egisooka kuli kya mugaso nnyo eri okukula kw’omwana, amaka ge, n’ekitundu kyonna. Kuteekawo amasingira ag’amaanyi agasobozesa omwana okukula obulungi mu buli ngeri n’okumuteekateeka obulamu obulungi obw’omu maaso. Okuteeka ssente mu kusoma kuno kivaamu emigaso emingi nnyo egy’ekiseera ekiwanvu, nga kiyamba okuzimba abantu abawanguzi n’eggwanga erikula obulungi. Kino kiba kigereesa kikulu nnyo mu bulamu bw’omwana yenna.